วิทยาศาสตร์เพื่อสุขภาวะทางสังคม : การริเริ่มจากเยาวชน

ย้อนกลับไปที่ปลายปี 2545  ชาญชัย ชัยสุขโกศล ศิษย์เก่าสาขาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ จากจุฬาฯ ซึ่งเบื่อหน่ายกับความรู้สึกแห้งแล้งของเนื้อหาในสาขาวิชาที่ตนเรียนมาถึง 6 ปี ตั้งแต่ปริญญาตรีจนจบปริญญาโท อลิสา หะสาเมาะ มหาบัณฑิตสาขาสังคมวิทยา จุฬาฯ ซึ่งตั้งคำถามกับสาขาวิชาของตนเองถึงพลังในการอธิบายปรากฏการณ์จริงในสังคมร่วมสมัย  และปกรณ์ เลิศเสถียรชัย บัณฑิตสาขาวิศวกรรมไฟฟ้า จุฬาฯ ซึ่งมีพื้นฐานการคิดในเชิงนามธรรมและซับซ้อน และสนใจสังคม ได้ร่วมกันถกเถียงแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างวิทยาศาสตร์กับสังคม  ปกรณ์และชาญชัยต่างเห็นทำนองเดียวกันว่าความรู้วิทยาศาสตร์เทคโนโลยีที่พวกเราร่ำเรียนกันมานั้น ค่อนข้างแข็งทื่อและปราศจากมิติทางอารมณ์และสังคม ในขณะที่อลิสาเห็นว่าวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีนั้น มีบทบาทและผลกระทบ (ซึ่งหลายครั้งเป็นผลกระทบทางลบ) ในสังคมร่วมสมัยอย่างยิ่ง และต้องการทำความเข้าใจว่านักวิทยาศาสตร์มองสังคมอย่างไร  ทั้งสามจะนัดพบปะกันหลายครั้งเพื่อถกเถียงในประเด็นต่าง ๆ รอบ ๆ เรื่องวิทยาศาสตร์กับสังคม

ในช่วงเวลาดังกล่าว ทั้งสามได้เห็นร่วมกันว่าอยากทำโครงการวิจัยเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์กับสังคม โดยชักชวนนิสิตนักศึกษาเยาวชนในจุฬาฯจำนวนหนึ่งมานั่งพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน เพื่อก่อให้เกิดความงอกงามทางปัญญาและพินิจพิเคราะห์แตกหน่อต่อประเด็นว่าด้วยความสัมพันธ์ระหว่างวิทยาศาสตร์กับสังคมให้มากขึ้นไปอีก พร้อมกับเป็นการเปิดประเด็นทำนองนี้สู่สังคมสาธารณะเพื่อหาแนวร่วมการนึกคิดให้มากขึ้นด้วย ภายในการนำของรศ.สุริชัย หวันแก้ว แห่งคณะรัฐศาสตร์ จุฬาฯ ทั้งสามจึงร่วมกันเขียนโครงการวิจัยขอทุนเพื่อดำเนินการตามความตั้งใจดังกล่าว  ตลอดช่วงเวลา 1 ปี 9 เดือน (ไม่นับตามเวลาที่ได้รับการอนุมัติโครงการ) ได้เกิดกิจกรรมจำนวนไม่น้อย โดยหลักจะเป็นการสนทนากลุ่มย่อย มีการจัดสัมมนาทางการขึ้นบ้างเล็กน้อย รวมทั้งการลงพื้นที่ภาคสนาม นอกจากนี้ ยังมีการร่วมกันจัดทำวารสารและเว็บไซต์เพื่อเผยแพร่และหล่อเลี้ยงความรู้สึกนึกคิดและปัญญาของเยาวชนผู้เข้าร่วมกิจกรรมให้คงอยู่ ไม่เหือดหายไปกับระบบการศึกษาและสังคมที่มีที่ทางสำหรับเยาวชนน้อยลงทุกวัน ๆ และได้รับการพัฒนาจากการร่วมแลกเปลี่ยนปฏิสังสรรค์กับผู้อื่นต่อไป…

…และนี่จึงเกิดเป็นงานวิจัยอีกชิ้นหนึ่ง ที่พวกเราดำเนินการกันในช่วงเดือนพฤษภาคม 2546 – ธันวาคม 2547 ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) แต่กว่าจะออกมาเป็นรูปเล่มรายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ได้ก็ต้องใช้เวลาถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2549 เชียว ขณะนี้ งานชิ้นนี้กำลังอยู่ระหว่างการเรียบเรียงเป็นหนังสือเล่มแบบอ่านง่าย และให้มีลักษณะเนื้อหาไม่เป็นงานวิชาการแห้งๆ แต่ระหว่างนี้ ถ้าอยากรู้รายละเอียด ต้องอ่านรายงานฉบับสมบูรณ์ไปพลางๆก่อน

สารบัญ

หน้าปกและสารบัญ (ละเอียด)
บทที่ 1 บทนำ [PDF : 4 หน้า]
บทที่ 2 แนวคิดและทฤษฎี [PDF : 27 หน้า A4]
บทที่ 3 กระบวนการดำเนินการวิจัย [PDF : 100 หน้า A4] (บทนี้ เป็นเนื้อหาหลัก บันทึกรายละเอียดความคิด ชีวิต และกิจกรรมของเยาวชนที่เราทำงานด้วย)
บทที่ 4 วิเคราะห์ผลการวิจัย [PDF : 21 หน้า A4]
บทที่ 5 สรุปผลการวิจัยและข้อเสนอแนะในอนาคต [PDF : 3 หน้า A4]
ภาคผนวก ก. เสียงสะท้อนจากเยาวชนผู้เข้าร่วมโครงการ [PDF : 13 หน้า A4]
ภาคผนวก ข. รายชื่อผู้เข้าร่วมกิจกรรม [PDF : 2 หน้า A4]

>>>หรือ อ่านรายงานฉบับสมบูรณ์ [PDF : 172 หน้า A4]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: