สันติศึกษาคืออะไร?

บทความนี้ เขียนขึ้นเพื่อเป็นบทบรรณาธิการสำหรับหนังสือ “รวมบทความ” จำนวน 15 ชิ้นที่เสนอในเวทีวิชาการ ของมหกรรมสันติวิธี ครั้งที่ 2 ที่จัดขึ้น ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ท่าพระจันทร์) เมื่อวันที่ 2-3 พฤศจิกายน 2550 จัดโดย ศูนนย์ศึกษาและพัฒนาสันติวิธี มหาวิทยาลัยมหิดล และองค์กรเครือข่ายจำนวนมาก

ในช่วง 4-5 ปีมานี้ คำว่า “สันติวิธี” ได้รับความสนใจในสังคมไทยขึ้นมาอีกครั้ง ทั้งเนื่องจากเหตุการณ์ความรุนแรงในสามจังหวัดภาคใต้ของไทยที่ปะทุขึ้นมารอบใหม่ตั้งแต่ครั้งเหตุการณ์ปล้นปืนเมื่อวันที่ 4 มกราคม 2547  เรื่อยมา ทั้งจากเหตุการณ์ทางการเมืองระดับประเทศในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา รวมทั้งเนื่องจากเหตุการณ์ทางการเมืองสำคัญๆในอดีตอันเป็นทุนเดิมในการให้ความสำคัญกับเรื่องนี้อย่างจริงจัง ตั้งแต่เหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 เหตุการณ์การล้อมปราบนักศึกษาอย่างทารุณเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2519 กระทั่งเหตุการณ์เดือนพฤษภาคม 2535  ความสนใจเรื่องสันติวิธีนี้ พาสังคมไทยไปสู่การพยายามทำความเข้าใจคำอีกหลายคำ เช่น สันติภาพ (peace) สันติศึกษา (peace studies) อหิงสา (ahimsa) สัตยาเคราะห์ (satyagraha) การไม่ใช้ความรุนแรง (nonviolence) ปฏิบัติการไร้ความรุนแรง (nonviolent action)  ฯลฯ ในที่นี้จะไม่ขอลงรายละเอียดเกี่ยวกับคำเหล่านี้ เพื่อสงวนพื้นที่ไม่กี่หน้ากระดาษนี้ไว้สำหรับการอภิปราย “สันติศึกษา” อันเป็นจุดเน้นของบทบรรณาธิการนี้ รวมถึงการพิเคราะห์ความหมายของ “สันติภาพ” ด้วยเช่นกันในฐานะที่เป็นประเด็นหลักของสันติศึกษา

ปัจจุบัน กล่าวได้ว่า “สันติศึกษา” มีสถานะทางวิชาการเป็นสาขาย่อย (sub-discipline) สาขาหนึ่งในวงการวิชาการนานาชาติไปแล้ว  สำหรับผู้ที่สนใจเรื่องราวเกี่ยวกับสันติภาพและสันติวิธี (ซึ่งมักจะมาพร้อมคุณค่าบางอย่างในจิตใจ หรือความปรารถนาอยากเห็นโลกในลักษณะใดลักษณะหนึ่ง) นั้น อาณาเขตหัวข้อศึกษาอันกว้างใหญ่ไพศาลของ “สันติศึกษา”  มักสร้างความฉงนสนเท่ห์ให้กับ “ผู้มาใหม่” เสมอในแง่ที่ว่าขอบเขตการศึกษาของมันครอบคลุมถึงหัวข้อใดบ้าง? เรื่องใดไม่อยู่ในขอบข่ายของสันติศึกษา? และที่สำคัญคือ การที่หัวข้อหนึ่งๆอยู่หรือไม่อยู่ในขอบเขตดังกล่าวนั้น ทำให้เรามีท่าทีต่อหัวข้อนั้นๆและต่อ “สันติภาพ” อย่างไร? (ตัวอย่างเช่น บางหัวข้อที่ยังไม่ถูกจัดอยู่ในขอบเขตของ “สันติศึกษา” นั้น ไม่มีความสำคัญต่อเรื่อง “สันติภาพ” เลยหรือไม่? หรือถ้ามี จะมีในลักษณาการใด?)

บทความและงานวิจัยทั้ง 15 ชิ้น ที่นำมารวมไว้ ณ ที่นี้นั้น…เกิดจากความสนใจเรื่องสันติภาพในแง่มุมที่แตกต่างกันไปตามแต่ละคน แล้วมาประชุมกันโดยมินัดหมาย (ว่าใครจะเขียนเรื่องอะไร) ในเวทีวิชาการ อันเป็นหนึ่งในหกกิจกรรมหลักของงานมหกรรมสันติวิธี ครั้งที่ 2  ที่จัดขึ้น ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ท่าพระจันทร์) เมื่อวันที่ 2-3 พฤศจิกายน 2550  ตัวงานมหกรรมฯนั้นจัดขึ้นโดยความร่วมมือขององค์กรด้านสันติวิธี 25 องค์กร เพื่อจุดประกายความคิดให้ผู้คนในสังคมสนใจศึกษาวิธีการแก้ไขหรือจัดการกับความขัดแย้งในระดับต่างๆทั้งระดับบุคคล ชุมชน สังคม หรือประเทศ โดยใช้สันติวิธี  ส่วนเวทีวิชาการนั้น จัดขึ้นเพื่อให้เป็นพื้นที่ที่เปิดกว้างสำหรับการนำเสนอความคิดใหม่ๆ การแสดงความคิดเห็นและการอภิปรายต่างๆเพื่อบำรุงความเข้าใจของสังคมไทยเกี่ยวกับสันติภาพและสันติวิธี โดยมีแหล่งที่มาทางความคิดความเห็นจากทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ รวมทั้งระดับระหว่างประเทศ และมีทั้งที่เป็นระดับทฤษฎี ระดับปฏิบัติ และระดับนโยบาย  งานทั้ง 15 ชิ้นนั้น แบ่งตามที่มาของงานได้เป็นบทความแสดงทัศนะจำนวน 9 ชิ้น และบทความวิจัยอีก 6 ชิ้น แต่ในบทบรรณาธิการนี้จะได้เรียงร้อยงานเหล่านี้ใหม่โดยใช้เนื้อหาเป็นเกณฑ์ในการจัดหมวดหมู่

>>> อ่านฉบับเต็ม (PDF: 9 หน้า A4)

สำหรับ (ร่าง) สารบัญ ของบทความทั้ง 15 ชิ้นนั้น ที่ผมนำมาจัดหัวข้อใหม่นั้น เป็นดังนี้

สำรวจความคิดและทฤษฎีสันติศึกษา

  • The Philosophical Reconstruction of Peace Concepts โดย เอกพันธุ์ ปิณฑวณิช ศูนย์ศึกษาและพัฒนาสันติวิธี มหาวิทยาลัยมหิดล
  • วงจรความขัดแย้ง โดย ศุภณัฐ เพิ่มพูนวิวัฒน์ สำนักสันติวิธีและธรรมาภิบาล สถาบันพระปกเกล้า
  • ‘อ่าน’ สันติวิธีในสังคมไทย : แผนที่นำเที่ยวสำหรับ ‘ผู้มาใหม่’ โดย ชาญชัย ชัยสุขโกศล ศูนย์ศึกษาและพัฒนาสันติวิธี มหาวิทยาลัยมหิดล
  • บรรณานิทัศน์ (bibliography) หนังสือที่เกี่ยวข้องกับความไม่สงบในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดย โชคชัย วงษ์ตานี สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

สันติศึกษาในระดับระหว่างประเทศและในสังคมไทย

  • The Implementation of President George W. Bush Foreign Policy toward North Korea and the Interaction between the United States and North Korea from 2001 to 2004 โดย สัญญารัตน์ มีสุวรรณ วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
  • วัฒนธรรมความรุนแรงในสังคมไทย โดย งามศุกร์ รัตนเสถียร ศูนย์ศึกษาและพัฒนาสันติวิธี มหาวิทยาลัยมหิดล
  • การใช้แนวทางสันติวิธีในการแก้ไขความขัดแย้ง : ศึกษากรณีโครงการท่อส่งก๊าซและโรงแยกก๊าซไทย-มาเลเซีย อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา ระหว่างปี พ.ศ.2541-2546 โดย จิตราภรณ์ สมยานนทนากุล วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

สันติศึกษาในสามจังหวัดภาคใต้

การแปลงเปลี่ยนขับเคลื่อนสันติภาพ (peace transformation)

3 Responses to สันติศึกษาคืออะไร?

  1. yew says:

    your Information, it have many useful for me to study peace thank you.

  2. on line bachelor degrees…

    […]สันติศึกษาคืออะไร? « Omens & So Hum[…]…

  3. บักเดช says:

    แล้วตกลงมันคืออะไร อุตส่าเข้ามา ต้องไปอ่านบทความ 15 เรื่องอีก นิยามหน่อยก็ดี หรือ บอกกรอบที่ศึกษา

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: